Coğrafya / Erdnigarî
36.857
Kalkerli ve volkanik yapıya sahip olan Hakkari coğrafi olarak ülkenin Ağrı Dağı’ndan sonra en yüksek doruğunun bulunduğu Cilo-Sat Dağları’nın yer aldığı kısmını oluşturur. Yine dağlık olma özelliğinden kaynaklı olarak hızlı akan akarsuların derinlemesine aşındırması sonucu zaman zaman kanyonlaşan ve bazen de V şeklini alan derin vadilerden oluşmuştur. Bunun bir sonucu olarakta yükseklerde kalan hafif eğimli yaylalar ve nadir de olsa ovalar meydana gelmiştir.
Hakkari   Coğrafyası
 
Kalkerli ve volkanik yapıya sahip olan Hakkari coğrafi olarak ülkenin Ağrı Dağı’ndan sonra en yüksek doruğunun bulunduğu Cilo-Sat Dağları’nın yer aldığı kısmını oluşturur. Yine dağlık olma özelliğinden kaynaklı olarak hızlı akan akarsuların derinlemesine aşındırması sonucu zaman zaman kanyonlaşan ve bazen de V şeklini alan derin vadilerden oluşmuştur. Bunun bir sonucu olarakta yükseklerde kalan hafif eğimli yaylalar ve nadir de olsa ovalar meydana gelmiştir. Bu açıdan Hakkari’ de hayat ve o hayatın yaşandığı mekanı iki kısma ayırmak gerekir. Birinci kısım Zap Vadisi derinliklerinde digeri ise yüksek yaylalarda  altı ay yaşanılan, dolu geçen ve her mevsimde farklı renkler farklı zevkler ve yazılamayan ancak yaşanılan güzellikler.
 
Hakkari dağcılık ve kayakçılık sporu için en elverişli yerleden biridir. Cilo- Sat Dağları geçmişte olduğu gibi bugün de henüz keşfedilmemiş özelliğini korumaktadır. Zap Vadisi, Kaval Vadisi, Tiyar Deresi ile Nehil Vadisi de bu yüksek dağların etrafını bir o kadar derine kazarak şekillendirmiştir. Geçim kaynağı olan küçükbaş hayvancılığın yaygın olması yayla yaşamını olmazsa olmaz kılmıştır. Bu yüksek yerlerde Bala Yaylası, Berçelan Yaylası, Sat Yaylaları, Mergezer Yaylası, Beşemle Yaylası, Kanimehan Yaylası, Çelesor, Mendin Platosu ve adını sayamadığımız onlarca yayla yaşam mekanı yerlerdir. Doyasıya geçen 5-6 aylık yayla yaşamı aynı zamanda Hakkari’ nin can damarı durumundadır. Hakkari’ nin kendisine özgü endemik bitkileri vardır. Bunlardan birkaçı şöyle; Sosin, Beybun, Kardelen, Terslale, Menekşe. Ayrıca alternatif tıbba ürün olarak gösterilebilecek endemik bitkileri de saymak gerekir. Hem gövdesi yenilen hemde köklerinden yararlanılan Uşkun yada diğer adıyla yayla muzu  ve peynire katılan Siyabo, Mend, Kenger, Heliz ve daha nice bitki ile karşılaşırsınız.
 
Erdnigariya Colemêrgê
 
Colemêrg xwedî erdnigariyek volkanîk e.Ji aliyê bilindahiyê ve piştî Çiyayê Araratê çiyayên herî bilind di beşa Cîlo-Satê de cih digirin. Van çiyayên bilind û bi heybet li ser avên ku di vê erdnigariyê de diherikin jî bandorek pir mezin çêkiriye û ji ber herikîna avê ya bi hêz gelî de  navber navber sarox çêbûne.  Di encama vê de cihên bilindahiyê vegerîne penav û deştan. Di vî alî de mirov dikare cihên jiyanê li Colemêrgê bike du beş. Beşa yekemîn ya di kûrahiyên Geliyê Zapê û baskên wî pêktê tê jiyankirin, beşa duyemîn jî ya nêzî şeş mehan li biindahî û deştan tê jiyankirin û xweşikbûna bi xwe re tîne ye. Colemêrg ji bo çiyagerî û nêçîrê cihek xwezayî ye. Çiyayên Cîlo û Satê hêj jî aliyên xwe yên nehatin dîtîn diparêze. Her wiha Çemê Zapê ji bo raftîngê çemekî guncaw e.Geliyê Zapê, Geliyê Qewalê, Çemê Tiyarê û Geliyê Nihêlê derdora van çiyayan bi kûrkirinê teşe kirine. Li deşt û penavên xwedî 2000-3000 bilindahî de jî jiyan bi xwedîkirina pez ve pêktê. Zozanên Colemêrgê li penavên bilind yên başûr û bakûrê Zapê cih digirin. Hinek ji wan zozanan ev in; Zozana Balayê, Zozanên Berçelan, Zozanên Satê, Zozana Mêrgezerê, Bêşemlê, Bilmizîd, Çelesor, Kanîmehan û Penava Mendînê. Ji destpêka demsala biharê avên sar, avên berfê, hewayê paqij 5-6 mehên li zozanan tên jiyankirin giyanê dide Colemêrgê. Erdnigariya Colemêrgê ya bi vî awayî  bandor li ser sinca mirov, çand, cil û bergên bandorek pir mezin pêkaniye. Colemêrga warê çiyayan û zozanan gelek tiştên xweşik pêşkeşî mirovên li vê derê dijîn dike. Li zozanan kulîlkên wek Sosin, Beybûn, Berfîn, Nêrgiz û Guldexwîna ku nîşaneya Colemêrgê tenê hinek ji van delaliyên zozanan yên rengûreng in. Her wiha ji bo gelek nexweşiyan rihên(kok) Rêvasê tên xwarin. Ji bo nava penêr Siyabo, Sîrik, Heliz, Mendê û gelek cureyên nebatan li vê erdnigariyê mirov dikare bibîne.
 
Ürün Vitrini